پل چمنمشت (آب برده، قُله پل)
پل چمنمشت در مسیر عبور رودخانهٔ سیمره در فاصلهٔ تقریباً چهار کیلومتری شهرستان دره شهر در قسمت شمالی آن، آثار پلی به نام پل «چمنمشت» و یا پل «آب برده» وجود دارد.
در توصیف پل چمنمشت در منابع آمده است که؛ این پل و خرابههای قدیمی اطراف آن شاید از زمان ساسانیان باشد. ازنقطهنظر بنا و بزرگی به پایهومایه دو پل گاومیشان و کُرودختر و پل کرخه نمیرسد. هیئت سراورل اشتاین در سال 1314 شمسی از کنار این پل و راه کوهستانی آن بهجانب طرحان عبور کرده و آن را بنایی از دورهٔ ساسانی و دارای 12 قوس میداند. پل چمنمشت از شمال به دامنهٔ کوه موسوم به «مَه لَه» منتهی میگردد که دنبالهٔ راه سیمره و طرحان از تنگهٔ موسوم به «میرو – ره» از آن میگذرد و به دشت رومشکان و سپس طرحان میرسد.
مصالح بکار رفته در پل چمنمشت
مصالح ساختمانی بکار رفته در پل چمنمشت عبارتاند از: سنگ، ملاط گچ و یا ساروج. تمام پل از قلوهسنگهای مختلفالشکل و به ابعاد گوناگون ساختهشده است. در قسمت زیرین پل قلوهسنگها ابعادی بزرگتر داشته و هرچه به سمت ارتفاع پل اضافه میشده از حجم و اندازه آنها کاسته شده است.
هیچگونه اثری از سنگهای تراشخورده و مسطح و یا مصالحی دیگر در کنار پل دیده نمیشود. در سال 1314 شمسی، سراورل اشتاین به نشانههایی از بلوکها یا سنگهای تراشخوردهای که در اطراف پایههای پل پخششده بود اشاره میکنند. این امر خود از دقت و ظرافت بیشتر این پل در زمان ساخت آن و قبل از وضع کنونی همانند پلهای گاومیشان و کُرودختر حکایت دارد.
مشخصات معماری پل چمنمشت
با تکیهبر بررسیهای میدانی، آنچه از مختصات فنی و شکلی پل چمنمشت برجایمانده بود، بدین شرح است:
تنها یازده پایه از کل پایههای پل موجود است که از این میان نیز، سهپایه نسبت به مابقی آنها به ارتفاعی نزدیک به 3 تا 5 متر موجود است. فاصلهٔ هرکدام از پایهها 15 متر است. این فاصله با قرارگیری دو چشمه طاق جهت عبور آب به فاصلهٔ 5 متر از همدیگر، به سه قسمت مساوی تقسیمشده است.
تهنشین شدن بیشازحد رسوبهای رودخانهٔ سیمره و نیز فعالیتهای کشاورزی این منطقه، تقریباً مسیر گذر آب را درون چشمه طاقها پوشانده است. طول پل بر اساس محاسبهٔ نگارندگان در وضعیت کنونی در حدود 160 تا 170 متر است. البته این میزان تنها بر اساس شواهد موجود از پایههای پل در نظر گرفتهشده است. جای هیچگونه تردیدی نیست که نابودی دیگر قسمتهای پل که براثر گسترش زمینهای کشاورزی و سیلابهای متعدد به وجود آمده، مانع تخمین و تعیین دقیق طول پل میشود.
قدمت پل چمنمشت دره شهر
درنهایت، کیفیت معماری پل و نوع مصالح و روش ساختمان آن ارتباط مستقیم با آثار تاریخی دره شهر داشته و قدمت ساختمان آن به دوران ساسانی محرز است و ظواهر حاکی از آن است که تا قرون متأخر مورداستفاده بوده است و از دیگر ویژگیهای آن موقعیت و انتخاب محل آن است که دقیقاً به خط مستقیم با دهلیز ورودی آثار ساسانی دره شهر در ارتباط بوده است (شریفینیا و شاکرمی،1396: 125-131).
